pęcherzyki i wakuole są workami związanymi z błoną, które działają podczas przechowywania i transportu. Wakuole są nieco większe niż pęcherzyki, a błona wakuoli nie łączy się z błonami innych składników komórkowych. Pęcherzyki mogą łączyć się z innymi błonami w systemie komórkowym. Dodatkowo enzymy w wakuolach roślinnych mogą rozkładać makrocząsteczki.

rys. (źródło: modyfikacja pracy Magnusa Manske)

Centralna wakuola (rośliny)

wcześniej wspominaliśmy wakuole jako podstawowe składniki komórek roślinnych. Jeśli spojrzysz na rysunek 1, zobaczysz, że komórki roślinne mają dużą, centralną wakuolę, która zajmuje większość komórki.

kwadratowa komórka roślinna pokazująca organelle i dużą, owalną wakuolę centralną w środku komórki.
Rysunek 1 uogólniona komórka roślinna. Zwróć uwagę na dużą szarą wakuolę centralną.

Centralna wakuola odgrywa kluczową rolę w regulacji stężenia wody w komórkach w zmieniających się warunkach środowiskowych. W komórkach roślinnych ciecz wewnątrz wakuoli centralnej zapewnia ciśnienie turgora, które jest ciśnieniem zewnętrznym spowodowanym przez płyn wewnątrz komórki. Czy zauważyłeś kiedyś, że jeśli zapomnisz podlewać roślinę na kilka dni, więdnie? Dzieje się tak dlatego, że gdy stężenie wody w glebie staje się niższe niż stężenie wody w roślinie, woda wydostaje się z centralnych wakuoli i cytoplazmy do gleby. W miarę kurczenia się centralnej wakuoli, pozostawia ścianę komórkową nieobsadzoną. Utrata podparcia ścian komórkowych rośliny powoduje zwiędnięcie. Dodatkowo płyn ten ma bardzo gorzki smak, który zniechęca do spożywania przez owady i zwierzęta. Centralna wakuola działa również do przechowywania białek w rozwijających się komórkach nasiennych.

lizosom

w komórkach zwierzęcych lizosomy są komórkowym „usuwaniem śmieci.”Enzymy trawienne w lizosomach wspomagają rozkład białek, polisacharydów, lipidów, kwasów nukleinowych, a nawet zużyte organelle. U jednokomórkowych eukariotów lizosomy są ważne dla trawienia spożywanego pokarmu i recyklingu organelli. Enzymy te są aktywne przy znacznie niższym pH (bardziej kwaśnym) niż te znajdujące się w cytoplazmie. Wiele reakcji zachodzących w cytoplazmie nie mogło zachodzić przy niskim pH, stąd widoczna jest zaleta podziału komórki eukariotycznej na organelle.

lizosomy również wykorzystują swoje enzymy hydrolityczne do niszczenia organizmów chorobotwórczych, które mogą dostać się do komórki. Dobrym tego przykładem jest grupa białych krwinek zwanych makrofagami, które są częścią układu odpornościowego organizmu. W procesie znanym jako fagocytoza, odcinek błony plazmatycznej makrofagów invaginates (fałds in) i pochłania patogen. Część invaginated, z patogenem wewnątrz, następnie ściąga się z błony plazmatycznej i staje się pęcherzykiem. Pęcherzyk łączy się z lizosomem. Enzymy hydrolityczne lizosomu niszczą następnie patogen (ryc. 2).

figure_03_12 spożywany makrofag
fig.2 makrofag dokonał fagocytacji potencjalnie patogennej bakterii w pęcherzyku, który następnie łączy się z lizosomem w komórce, dzięki czemu patogen może zostać zniszczony. Inne organelle są obecne w komórce, ale dla uproszczenia nie są pokazane.

Peroxisomes

Peroxisomes są małymi, okrągłymi organellami zamkniętymi pojedynczymi błonami. Przeprowadzają reakcje utleniania, które rozkładają kwasy tłuszczowe i aminokwasy. Detoksykują również wiele trucizn, które mogą dostać się do organizmu. Alkohol jest detoksykowany przez peroksysomy w komórkach wątroby. Produktem ubocznym tych reakcji utleniania jest nadtlenek wodoru, H2O2, który jest zawarty w peroksysomach, aby zapobiec uszkodzeniu składników komórkowych poza organellą. Nadtlenek wodoru jest bezpiecznie rozkładany przez enzymy nadtlenkowe na wodę i tlen.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *